İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Rehberi 2026

İşverenin İSG Yükümlülükleri: Risk Değerlendirmesi, Eğitim ve Uzman

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işvereni çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü kılar. Kanunun 4. maddesine göre işveren; mesleki riskleri önlemek, gerekli araç gereci sağlamak, eğitim ve bilgi vermek ve alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını izlemekle görevlidir. 10. madde uyarınca işyerinde risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak zorunludur; bu, önlemenin temelini oluşturur. İşveren ayrıca 6. madde kapsamında tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir. İşyerleri az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılır. Genel bilgiye göre 1 Ocak 2025 itibarıyla 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri ve kamu kurumları da bu zorunluluğa dahil edilmiştir. Yükümlülüklerin kapsamı ve süreleri işyerinin tehlike sınıfına göre değişir; güncel durumda resmi kaynak esastır.

• Yasal dayanak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
• Risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak zorunludur (md.10).
• İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü (md.6).
• İşyerleri az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli olarak sınıflandırılır.
• 1 Ocak 2025'ten itibaren 50'den az çalışanlı az tehlikeli işyerleri dahil tüm işyerleri kapsandı.
• İSG eğitimini verme yükümlülüğü işverene aittir.

İşçinin İSG Hakları: Ücretsiz Eğitim, Sağlık Gözetimi ve Çalışmaktan Kaçınma

6331 sayılı Kanun, çalışana önemli haklar tanır. Birincisi ücretsiz İSG eğitimidir: 2 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri Yönetmeliği'ne göre eğitim maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. İkincisi sağlık gözetimidir (md.15): işe giriş ve periyodik muayenelerin masrafı işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz. Üçüncüsü ve en kritik olanı çalışmaktan kaçınma hakkıdır (md.13). Ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaşan çalışan, kurula ya da kurul yoksa işverene başvurarak tedbir alınmasını ister. Talep yönünde karar verilirse çalışan, gerekli önlemler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Bu sürede çalışanın ücreti ile diğer hakları saklıdır; kaçınma hakkını kullanması nedeniyle iş sözleşmesi feshedilemez. Uygulama ayrıntıları için resmi kaynak esastır.

• İSG eğitimi ücretsizdir; maliyeti çalışana yansıtılamaz.
• Eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır.
• Sağlık gözetimi masrafı işverence karşılanır (md.15).
• Çalışmaktan kaçınma hakkı ciddi ve yakın tehlikede kullanılır (md.13).
• Kaçınma süresinde ücret ve diğer haklar saklıdır.
• Kaçınma hakkını kullanan çalışanın iş sözleşmesi bu nedenle feshedilemez.

İşçinin Yükümlülükleri ve İSG Kurulu Ne Zaman Kurulur?

Haklar kadar yükümlülükler de vardır. Kanunun 19. maddesine göre çalışan; aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendisinin ve etkilenen diğer kişilerin sağlığını tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür. Makine, araç, gereç ve tehlikeli maddeleri kurallara uygun kullanmak, güvenlik donanımlarını doğru kullanmak ve bunları keyfi olarak çıkarmamak veya değiştirmemek çalışanın sorumluluğundadır. Ancak çalışanın yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. İş sağlığı ve güvenliği kurulu ise 22. maddede düzenlenir: genel kural olarak elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren kurul oluşturmak zorundadır. İşveren, mevzuata uygun kurul kararlarını uygular. Alt işverenlerin bulunduğu işyerlerinde kurul kurma ve koordinasyon konusundaki ayrıntılar için resmi kaynak esastır.

• Çalışan, eğitim ve talimatlara uymakla yükümlüdür (md.19).
• Güvenlik donanımı keyfi olarak çıkarılamaz veya değiştirilemez.
• Çalışanın yükümlülüğü işverenin sorumluluğunu kaldırmaz.
• İSG kurulu şartı: 50 ve daha fazla çalışan ve 6 aydan uzun sürekli iş (md.22).
• İşveren, mevzuata uygun kurul kararlarını uygular.
• İki koşulun (çalışan sayısı ve süre) birlikte sağlanması gerekir.

İlgili rehberler ve araçlar

Sık sorulan sorular