İş Kazası ve Meslek Hastalığı Hakları Rehberi 2026

İş kazası ve meslek hastalığı nedir, bildirim yükümlülüğü ve yapılması gerekenler

İş kazası, genel kural olarak sigortalının işyerinde veya işin yürütümü sırasında bedence ya da ruhça zarara uğramasına yol açan olaydır. Meslek hastalığı ise işin niteliği ve yürütülme koşulları nedeniyle oluşan geçici veya sürekli hastalık ile bedensel/ruhsal engellilik halidir. Bildirim esas olarak işverenin yükümlülüğüdür: iş kazası, olaydan (işveren sonradan öğrendiyse öğrenme tarihinden) itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya bildirilmelidir; ölümlü veya ağır kazalarda kolluğa da derhal bilgi verilmesi beklenir. Meslek hastalığında süre, durumun öğrenildiği ya da rapor edildiği tarihten itibaren 3 iş günüdür. Çalışan olarak önce tıbbi yardım alın, olay yeri ve tanıkları belgeleyin, hastane/rapor kayıtlarını saklayın ve bildirimin yapıldığını takip edin. İşveren süresinde bildirmezse çalışanın SGK haklarının çoğu genellikle korunur; bildirime kadarki ödenek işverene rücu edilebilir. Kesin durum için resmi kaynağa başvurun.

• İş kazası bildirimi işverence 3 iş günü içinde SGK'ya yapılır (öğrenme sonradansa süre öğrenme tarihinden başlar).
• Meslek hastalığı bildirimi öğrenilme/rapor tarihinden itibaren 3 iş günüdür.
• Ölümlü veya ağır kazalarda kolluğa derhal bildirim beklenir.
• İşverenin geç bildiriminde çalışan genelde hak kaybına uğramaz; ödenek işverene rücu edilebilir.
• Çalışan tıbbi kayıt, tanık ve olay belgelerini saklamalıdır.

Çalışanın SGK hakları: rapor parası, sürekli gelir, tedavi ve ölüm halinde gelir

İş kazası ve meslek hastalığında SGK, genel kural olarak birden çok hak sağlar. Geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) istirahat süresince ödenir; yatarak tedavide günlük kazancın yarısı (1/2), ayakta tedavide üçte ikisi (2/3) esas alınır ve iş kazasında bekleme süresi aranmadan ilk günden başlar. Ödenek, kişinin son üç ay prime esas kazanç ortalamasına göre hesaplanır; asgari ücretli için 2026'da günlük taban yaklaşık 1.101 TL üzerinden ayakta yaklaşık 734 TL, yatarak yaklaşık 550,50 TL taban hesaplanabilir (primi asgari ücretin üzerinde olanlarda tutar daha yüksektir). Meslekte kazanma gücü en az %10 azalırsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır; tam iş göremezlikte aylık kazancın %70'i, kısmide bu tutarın kayıp oranı kadarı ödenir. Tedavi ve sağlık giderleri karşılanır. Ölüm halinde hak sahiplerine gelir bağlanır. Tutarlar kişiye göre değişir; kesin hesap için SGK'ya başvurun.

• Rapor parası: yatarak tedavide günlük kazancın 1/2'si, ayakta tedavide 2/3'ü.
• İş kazasında geçici ödenek ilk günden başlar, bekleme süresi yoktur.
• Sürekli iş göremezlik geliri için meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 olmalıdır.
• Tam iş göremezlikte aylık kazancın %70'i esas alınır; kısmide kayıp oranına göre ödenir.
• Ölümde hak sahiplerine %70 kazanç üzerinden gelir; eşe %50 (koşullu %75), her çocuğa %25.

Maddi/manevi tazminat, dava süreci, SGK'nın rücusu ve zamanaşımı

SGK ödenekleri işverenin ayrıca sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Çalışan, işverenin kusuru oranında maddi tazminat (SGK ödemelerini aşan zarar) ile manevi tazminat talep edebilir. Yerleşik içtihada göre manevi tazminat, SGK ödemelerinden veya maddi tazminattan bağımsızdır ve bu ödemeler manevi tazminattan düşülmez. Dava sürecinde kusur oranı bilirkişi/kurul raporlarıyla, sürekli iş göremezlik ise sağlık kurulu maluliyet oranıyla belirlenir. SGK, sigortalıya yaptığı gelir ve tedavi ödemelerini kusurlu işverene (ve varsa üçüncü kişilere) rücu ederek geri isteyebilir. Tazminat talepleri için genel kural olarak 10 yıllık zamanaşımı uygulanır. Kaza aynı zamanda suç oluştursa bile, şirket (tüzel kişi) işverene kural olarak yine 10 yıl uygulanır; uzamış ceza zamanaşımı (taksirle yaralamada 12, taksirle ölümde 15 yıl) fiili işleyen gerçek kişi bakımından gündeme gelir. Süreler ve kusur değerlendirmesi olaya göre değişir; hak kaybı yaşamamak için bir iş hukuku uzmanına danışın.

• Maddi tazminat işverenin kusuru oranında, SGK ödemelerini aşan zararı kapsar.
• Manevi tazminat SGK ödemelerinden ve maddi tazminattan bağımsızdır, düşülmez.
• SGK yaptığı ödemeleri kusurlu işverene/üçüncü kişilere rücu edebilir.
• Tazminatta genel zamanaşımı 10 yıldır; tüzel kişi işverene suç halinde de kural olarak 10 yıl uygulanır.
• Uzamış ceza zamanaşımı (yaralamada 12, ölümde 15 yıl) fiili işleyen gerçek kişi için gündeme gelir.

İlgili rehberler ve araçlar

Sık sorulan sorular