Emekli Olduktan Sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP)

SGDP ile Aylık Kesilmeden Özel Sektörde Çalışma (4/a)

Emekli aylığı alırken çalışmanın ilk yolu, Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek özel sektörde 4/a (hizmet akdiyle) çalışmaktır. Bu yolda emekli aylığı kesilmez; kişi hem aylığını hem de ücretini alır. Ancak bu imkan herkese açık değildir: 5510 sayılı Kanunun geçici 14. maddesi uyarınca yalnızca ilk defa 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olanlar bu haktan yararlanabilir. SGDP oranı 4/a kapsamında yüzde 30'dur; bunun yüzde 7,5'i sigortalıdan, yüzde 22,5'i işverenden kesilir ve üzerine kısa vadeli sigorta kolları primi eklenir. İşsizlik sigortası primi ödenmez, bu da işveren maliyetini normal çalışana göre düşürür. SGDP ödenen süre yeni bir emeklilik ya da ek prim gün sayısı kazandırmaz; sadece iş kazası ve meslek hastalığı güvencesi sağlar. Güncel oran ve prime esas kazanç için SGK'nın resmi prim tablosu esas alınmalıdır.

• Aylık kesilmeden çalışma yalnızca ilk sigortalılığı 1 Ekim 2008 öncesi olanlara açıktır (5510 s.K. geçici md. 14).
• SGDP oranı 4/a: yüzde 30 (yüzde 7,5 sigortalı + yüzde 22,5 işveren) + kısa vadeli sigorta kolları primi.
• İşsizlik sigortası primi ödenmez; işveren maliyeti normal çalışana göre düşüktür.
• SGDP süresi yeni emeklilik veya ek prim günü kazandırmaz, yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı güvencesi verir.
• Prim ödeme yükümlüsü işverendir; güncel oran için SGK resmi prim tablosu esastır.

Aylığın Kesildiği Durumlar: 2008 Sonrası Sigortalılar ve Kamu

Emekli aylığının kesildiği başlıca iki durum vardır. Birincisi, ilk defa 1 Ekim 2008'den sonra sigortalı olanların çalışmasıdır. Bu kişiler SGDP ile çalışamaz; çalışmaya başladıklarında haklarında tüm sigorta kolları uygulanır ve emekli aylıkları, işe başladıkları tarihi izleyen ödeme döneminden itibaren kesilir. Çalışma sona erdiğinde, yazılı talep üzerine aylık yeniden bağlanır; bu yeni dönemde ödenen primler dikkate alınarak aylık yeniden hesaplanır ve genel kural olarak artar. İkincisi kamuda çalışmadır: 5335 sayılı Kanunun 30. maddesine göre, sigortalılık tarihi ne olursa olsun, emekli aylığı alan kişi kamu kurumunda çalışmaya başlarsa aylığı kesilir. Maddede sayılan sınırlı istisnalar (örneğin belirli ders ücreti karşılığı görevler) dışında emekliler yeniden memur olarak atanamaz. Özel sektörde çalışanlar ise 5335 madde 30 kapsamında değildir. Kişisel durum için SGK'dan teyit alınması önerilir.

• 1 Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar SGDP ile çalışamaz; çalışırsa emekli aylığı kesilir.
• Aylık, işe başlamayı izleyen ödeme döneminden itibaren kesilir ve tüm sigorta kolları uygulanır.
• Çalışma bitince talep üzerine aylık yeniden bağlanır ve ödenen primlerle yeniden hesaplanır.
• Kamuda çalışmada 5335 s.K. md. 30 gereği tarih fark etmeksizin aylık kesilir.
• Kamu için maddede sayılı sınırlı istisnalar dışında yeniden atama yapılamaz.
• Özel sektör çalışması 5335 madde 30 kapsamı dışındadır.

Bağ-Kur (4/b) Emeklisi ve Emekli Çalışanın Kıdem Tazminatı

Bağ-Kur (4/b) emeklisinin durumu 2016'da değişti. Daha önce kendi işini sürdüren ya da şirket ortağı olan 4/b emeklilerinin aylığından yüzde 15 oranında SGDP kesiliyordu. 6663 sayılı Kanunla bu kesinti 29 Şubat 2016 itibarıyla kaldırıldı; artık Bağ-Kur emeklisi kendi işinden dolayı aylığından SGDP ödemez ve ticari faaliyetine kesintisiz devam edebilir. Emekli çalışanın kıdem tazminatı hakkına gelince: SGDP ödeyerek özel sektörde çalışan emekli de, diğer işçiler gibi 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesi kapsamında kıdem tazminatı, yıllık izin ve fazla mesai haklarına sahiptir. İşveren iş sözleşmesini feshederse veya işçi haklı nedenle ayrılırsa, o işyerindeki kıdem süresine göre tazminat ödenir. Genel kural olarak, geçerli bir yasal nedene dayanmayan istifada kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Somut hesap ve hak durumu için resmi kaynak ve uzman görüşü esastır.

• 4/b (Bağ-Kur) emeklisinden kendi işi nedeniyle alınan yüzde 15 SGDP, 6663 s.K. ile 29 Şubat 2016'da kaldırıldı.
• Bağ-Kur emeklisi kendi işinden dolayı aylığından kesinti olmadan çalışabilir.
• SGDP ile çalışan emekli işçi de kıdem tazminatı, yıllık izin ve fazla mesai haklarına sahiptir (1475 s.K. md. 14).
• İşverence fesih veya işçinin haklı feshinde kıdem tazminatı ödenir.
• Haklı nedene dayanmayan istifada genel kural olarak kıdem hakkı doğmaz.

İlgili rehberler ve araçlar

Sık sorulan sorular