Deneme Süresi ve İşçinin Hakları (2026)

Deneme Süresi Ne Kadar Olabilir? (Madde 15)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi, taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bu sürenin en çok iki ay olabileceğini düzenler. Tek istisna toplu iş sözleşmesidir: TİS bulunan işyerlerinde deneme süresi dört aya kadar uzatılabilir. Bireysel sözleşmeyle iki ayı aşan bir deneme süresi kararlaştırılamaz; iki ayı aşan kısım geçersiz sayılır ve deneme süresi yasadaki üst sınıra, yani iki aya indirilir. Bu durumda sözleşmenin kendisi ve ilk iki aylık deneme kaydı geçerli kalır. Deneme kaydının geçerli olması için sözleşmede açıkça yer alması, tarafların bu konuda anlaşması gerekir; aksi halde deneme kaydından söz edilemez. Deneme süresi, işverene işçinin işe uygunluğunu, işçiye de çalışma koşullarını değerlendirme imkanı verir. Sürenin uzunluğu tarafların yazılı anlaşmasına bağlı olduğundan, üst sınır içinde daha kısa da belirlenebilir. Somut sözleşme metni belirleyici olduğundan, deneme kaydının süresi ve kapsamı için imzaladığınız sözleşmeyi esas almanız gerekir.

• Genel kural: deneme süresi en çok 2 ay (İş Kanunu md.15).
• Toplu iş sözleşmesi olan işyerlerinde 4 aya kadar uzatılabilir.
• Bireysel sözleşmede 2 ayı aşan KISIM geçersizdir; deneme süresi en çok 2 ay olarak uygulanır.
• Deneme kaydının geçerliliği için sözleşmede açıkça kararlaştırılması gerekir.
• Üst sınır içinde daha kısa bir deneme süresi de belirlenebilir.

Deneme Süresinde Fesih: Bildirim ve Tazminat

Deneme süresi içinde hem işçi hem işveren, iş sözleşmesini bildirim (ihbar) süresine uymadan ve tazminat ödemeden feshedebilir. Bu nedenle deneme döneminde yapılan fesihte kural olarak ihbar tazminatı doğmaz. Kıdem tazminatı için de en az bir yıllık kıdem şartı arandığından, birkaç aylık deneme süresinde bu şart gerçekleşmez ve kıdem tazminatı ödenmez. Ancak bu, işçinin hiçbir hakkı yok anlamına gelmez: 15. madde açıkça işçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer haklarının saklı olduğunu belirtir. Ayrıca fesih hakkı sınırsız değildir. İşveren, İş Kanunu'nun 5. maddesindeki eşit davranma ilkesine ve ayrımcılık yasağına uymak zorundadır; sendikal nedenle ya da din, dil, cinsiyet gibi ayrımcı bir sebeple yapılan fesihte işçi tazminat talep edebilir. Kötüniyetli veya ayrımcı fesih iddialarında ispat büyük ölçüde işverene düşer; somut sonuç yargı değerlendirmesine bağlıdır.

• Deneme süresinde ihbar süresine uyma ve ihbar tazminatı zorunluluğu yoktur.
• Kıdem tazminatı en az 1 yıl kıdem gerektirir; kısa deneme süresinde doğmaz.
• Çalışılan günlerin ücreti ve diğer haklar md.15 gereği saklıdır.
• Ayrımcı fesihte md.5 uyarınca dört aya kadar ücret tutarında tazminat gündeme gelebilir.
• Sendikal nedenle fesihte sendikal tazminat (genel kural: en az 1 yıllık ücret) talep edilebilir.
• Kötüniyetli veya ayrımcı fesihte ispat yükü büyük ölçüde işverendedir.

Deneme Süresinde İşçinin Korunan Hakları

Deneme süresinde işçi çalışan sayılır ve pek çok hakkı aynen devam eder. En önemlisi SGK'dır: işveren, genel kural olarak en geç işe başlamadan bir gün önce sigortalı işe giriş bildirgesini vermek ve deneme süresi boyunca primleri yatırmak zorundadır. Bir gün bile çalışılsa o güne karşılık prim bildirilmelidir. İşçi bu dönemde çalıştığı günlerin ücretini, varsa fazla mesai ücretini, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini hak eder. Deneme süresi, kıdemin ilk gününden başladığı için ileride ödenecek kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabında hizmet süresine dahil edilir; deneme süresi dahil bir tam yılı dolduran işçi yıllık ücretli izne hak kazanır. İşçi ayrıca sendikaya üye olabilir, toplu iş sözleşmesinden yararlanabilir. Kısacası deneme kaydı, iş güvencesi dışındaki temel işçilik haklarını ortadan kaldırmaz; ayrıntı için imzalanan sözleşme ve resmi kaynaklar esastır.

• SGK işe giriş bildirgesi genel kural olarak en geç işe başlamadan 1 gün önce verilir.
• Deneme süresinde 1 gün çalışılsa bile SGK primi bildirilmek zorundadır.
• 2026 günlük brüt asgari ücret 1.101 TL; çalışılan günlerin ücreti saklıdır.
• Deneme süresi kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabına dahildir.
• Deneme dahil 1 tam yılı dolduran işçi yıllık ücretli izne hak kazanır.
• İşçi deneme süresinde sendikaya üye olabilir ve TİS'ten yararlanabilir.

İlgili rehberler ve araçlar

Sık sorulan sorular