2026 İşçi Hakları Rehberi
Taşeron (Alt İşveren) İşçisinin Hakları 2026
Taşeron (alt işveren) işçisi, işi asıl işverenden ihale ya da sözleşme yoluyla üstlenen bir şirkette çalışan işçidir. Uygulamada bu işçiler aynı işyerinde asıl işverenin kadrolu işçileriyle yan yana çalışsa da bordroları farklı bir şirkettedir. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu taşeron işçisini korumasız bırakmaz: asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunu'ndan, iş sözleşmesinden ve toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte (müteselsilen) sorumludur. Bu rehber; ücret, kıdem, ihbar, yıllık izin ve SGK primi gibi haklar bakımından asıl işverenin sorumluluğunu, muvazaa (danışıklı işlem) halinde işçinin baştan asıl işverenin işçisi sayılmasını, kamuda 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna geçişi ve iş güvencesini özetler. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; somut olayda güncel mevzuat ve resmi kaynak esastır.
Son güncelleme:
Asıl İşverenin Müteselsil Sorumluluğu: Haklar Güvence Altında
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesine göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak Kanun'dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Müteselsil sorumluluk, işçinin alacağının tamamı için dilerse yalnızca asıl işverene, dilerse her ikisine birden başvurabilmesi demektir. Bu güvence; ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemleri kapsar. SGK primleri yönünden de 5510 sayılı Kanun uyarınca asıl işveren, alt işverenin ödemediği primlerden birlikte sorumlu tutulabilir. Sorumluluk genel olarak işçinin o işyerinde fiilen çalıştığı süre ve iş ile sınırlıdır; alt işverenin başka projelerinde geçen süreler kural olarak kapsam dışıdır. Alacak türüne göre zamanaşımı süreleri farklı olabilir; hak kaybı yaşamamak için süreleri resmi kaynağa göre teyit etmek gerekir.
- Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu madde 2 (asıl işveren-alt işveren ilişkisi).
- Asıl işveren, ücret, kıdem, ihbar ve izin alacaklarından alt işverenle birlikte (müteselsilen) sorumludur.
- İşçi, alacağının tamamını dilerse yalnızca asıl işverenden isteyebilir.
- SGK primlerinde 5510 sayılı Kanun uyarınca asıl işveren birlikte sorumlu tutulabilir.
- Sorumluluk, işçinin o işyerinde fiilen çalıştığı süre ve iş ile sınırlıdır.
Muvazaa: İşçi Baştan Asıl İşverenin İşçisi Sayılır
Muvazaa, alt işverenlik ilişkisinin işçinin haklarını kısıtlamak amacıyla danışıklı (göstermelik) biçimde kurulmasıdır. 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre, asıl işverenin işçilerinin alt işveren eliyle işe alınıp haklarının kısıtlanması ya da daha önce o işyerinde çalışan kişiyle alt işveren ilişkisi kurulması muvazaa göstergesidir. Ayrıca asıl iş, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren haller dışında bölünerek alt işverene verilemez. Muvazaa tespit edilirse alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görür; bu da genellikle daha yüksek ücret ve haklara erişim anlamına gelebilir. Yargıda muvazaa; işin yürütülme biçimi, talimat ilişkisi ve işçilerin fiilen kim adına çalıştığı gibi ölçütlerle değerlendirilir. Kamu kurumlarında muvazaanın sonuçları özel sektörden farklı düzenlenmiş olabilir; bu nedenle somut olayda güncel mevzuat ve resmi kaynak esas alınmalıdır.
- Muvazaa: işçi haklarını kısıtlamak için kurulan danışıklı (göstermelik) alt işverenlik ilişkisi.
- Yasal ölçütler 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılmıştır.
- Asıl iş, uzmanlık gerektiren haller dışında bölünerek taşerona verilemez.
- Muvazaa halinde işçi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
- Değerlendirmede talimat ilişkisi ve fiili çalışma düzeni dikkate alınır.
- Kamuda sonuçlar farklı olabilir; resmi kaynak esastır.
Temel Haklar, İş Güvencesi ve Kamuda Sürekli İşçi Kadrosu (696 KHK)
Taşeron işçileri de İş Kanunu'nun temel haklarına sahiptir: asgari ücret, fazla mesai (haftalık 45 saati aşan çalışma, her saat için yüzde 50 zamlı ödeme), hafta tatili, yıllık ücretli izin ve kıdem-ihbar tazminatı. Yıllık izin, kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 gündür. İş Kanunu'nun 5. maddesindeki eşit davranma ilkesi, her işverenin kendi işçileri arasında haklı neden olmadan ayrım yapmamasını gerektirir; alt işveren de kendi işçilerine bu ilke uyarınca eşit davranmak zorundadır. Aynı işi yapan kadrolu ve taşeron işçiler farklı işverenlere bağlı olduğundan, aralarında bu madde tek başına doğrudan ücret eşitliği sağlamaz; taşeron işçinin asıl güvencesi müteselsil sorumluluk ve muvazaa hükümleridir. İş güvencesi kapsamındaki işçi (genel olarak 30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerinde, en az 6 ay kıdemli, belirsiz süreli sözleşmeli), geçerli sebep gösterilmeden işten çıkarılırsa işe iade talep edebilir; bu talep hem alt hem asıl işverene yöneltilebilir. Kamuda ise 696 sayılı KHK ile 2017 sonunda başlatılan süreçte, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında çalışan ve şartları taşıyan taşeron işçiler 2018 yılında sürekli işçi kadrosuna geçirilmiştir.
- 2026 aylık brüt asgari ücret 33.030 TL, net 28.075,50 TL; taşeron işçiye de bunun altında ödeme yapılamaz.
- Eşit davranma ilkesi (md.5) her işverenin KENDİ işçileri arasında geçerlidir.
- Yıllık izin kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 gündür (madde 53).
- Fazla mesai haftalık 45 saati aşan çalışmadır; her saat yüzde 50 zamlı ödenir (madde 41).
- İş güvencesi genel olarak 30+ işçili işyeri ve en az 6 ay kıdem şartına bağlıdır (madde 18).
- Kamuda 696 sayılı KHK ile şartları taşıyan taşeron işçiler 2018'de sürekli işçi kadrosuna geçti.
İlgili rehberler ve araçlar
Sık sorulan sorular
Taşeron işçi kıdem tazminatı alabilir mi, kimden isteyebilir?
Evet. En az 1 yıllık kıdemi olan ve iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona eren taşeron işçisi kıdem tazminatı talep edebilir. 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki müteselsil sorumluluk nedeniyle bu alacak hem alt işverenden (taşeron şirket) hem de asıl işverenden istenebilir; işçi, alacağın tamamını dilerse yalnızca asıl işverenden talep edebilir. Kıdem, işçinin o işyerinde fiilen çalıştığı süreye göre hesaplanır. Somut hesap ve zamanaşımı için güncel mevzuat ve resmi kaynak esastır.
Taşeron şirket maaşımı ödemezse asıl işverenden isteyebilir miyim?
Genel kural olarak evet. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili ücret dahil yükümlülüklerden alt işverenle birlikte (müteselsilen) sorumludur. Bu nedenle ödenmeyen ücret, fazla mesai ve benzeri alacaklar için doğrudan asıl işverene de başvurulabilir. Ayrıca SGK primleri yönünden 5510 sayılı Kanun uyarınca asıl işveren, ödenmeyen primlerden birlikte sorumlu tutulabilir. Alacağın türü ve süresine göre izlenecek yol değişebileceğinden resmi kaynak ve hukuki destek önerilir.
Muvazaa nedir ve işçiye ne kazandırır?
Muvazaa, alt işverenlik ilişkisinin işçinin haklarını kısıtlamak için danışıklı biçimde kurulmasıdır. 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre muvazaa tespit edilirse, taşeron işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. Bu genellikle asıl işverenin kadrolu işçilerine tanınan ücret ve haklara erişim anlamına gelebilir. Muvazaa; işin bölünmesi, talimat ilişkisi ve fiili çalışma düzeni gibi ölçütlerle değerlendirilir. Kamuda sonuçlar farklı düzenlenmiş olabileceğinden somut olayda güncel mevzuat ve resmi kaynak esastır.
Kamudaki taşeron işçiler kadroya geçti mi?
696 sayılı KHK ile 2017 sonunda başlatılan süreçte, kamu kurumlarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan ve aranan şartları taşıyan taşeron işçiler 2018 yılında sürekli işçi kadrosuna geçirilmiştir. Geçiş için ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı sayılması ve belirlenen tarihte fiilen çalışıyor olmak gibi koşullar arandı. Her kurum ve kişi için durum değişebileceğinden, bireysel kapsam ve haklar bakımından ilgili kurum ve resmi kaynak esas alınmalıdır.
Bu içerik 2026 için genel bir bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir. Sorumluluk, muvazaa ve kadro geçiş şartları somut olaya ve güncel mevzuata göre değişir. Bağlayıcı bilgi için 4857 ve 5510 sayılı Kanunlar, 696 sayılı KHK ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve SGK kaynakları esastır; hak kaybı riskinde bir iş hukuku avukatına danışın.