Kadın Çalışan Hakları 2026

Eşit Davranma, Eşit Ücret ve Cinsiyet Ayrımcılığı Yasağı

4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesi, işverene eşit davranma yükümlülüğü getirir ve genel kural olarak dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, din, siyasi düşünce gibi nedenlerle ayrımcılığı yasaklar. Madde metnine göre işveren, cinsiyet veya gebelik nedeniyle iş ilişkisinin kurulmasında, koşullarında veya sona ermesinde ayrım yapamaz. Aynı veya eşit değerde bir iş için sırf cinsiyet nedeniyle kadın ve erkek çalışan arasında ücret farkı gözetilemez; bu, eşit işe eşit ücret ilkesidir. İlkeye aykırı davranıldığında çalışan, genel kural olarak dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat ile yoksun kaldığı haklarını talep edebilir. İspat yükü kural olarak çalışandadır; ancak çalışan ihlal ihtimalini güçlü biçimde ortaya koyarsa işveren aksini ispatla yükümlü olur. Somut durum kişiye göre değişir; resmi kaynak ve yargı içtihadı esastır.

• Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu madde 5 (eşit davranma ilkesi).
• Cinsiyet veya gebelik nedeniyle ayrımcılık ve ücret farkı yasaktır.
• Aykırılıkta genel kural olarak 4 aya kadar ücret tutarında tazminat talep hakkı.
• İspat yükü kural olarak çalışanda; güçlü emare varsa işverene geçer.
• İşe alım ve terfide de cinsiyet ayrımcılığı yasaktır.

Hamilelik ve Doğum: İzinler, Muayene İzni ve Hafif İşe Geçiş

2026'da yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanun ile analık (doğum) izni genel kural olarak toplam 24 haftaya çıkarılmıştır: doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 16 hafta. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir (doğum öncesi 10 hafta). Sağlık durumu uygunsa ve doktor onayı varsa, çalışan doğuma yakın bir döneme kadar çalışıp kalan süreyi doğum sonrasına aktarabilir. Gebe çalışana periyodik kontrolleri için ücretli izin verilir. Sağlık raporu gerektiriyorsa gebe çalışan, ücretinde kesinti yapılmadan daha hafif bir işe geçirilir. Doğum sonrası çalışana talebi halinde 6 aya kadar ücretsiz izin ile bir yaşından küçük çocuk için günde 1,5 saat süt izni tanınır; süt izni çalışma süresinden sayılır. Babalık izni de 2026'da 10 güne çıkarılmıştır. Süreler kişiye ve rapora göre değişebilir; resmi kaynak esastır.

• 2026 analık izni toplam 24 hafta: 8 hafta öncesi + 16 hafta sonrası (7578 sayılı Kanun, 01.05.2026).
• Çoğul gebelikte doğum öncesi süre 10 haftaya çıkar.
• Gebelikte periyodik muayene için ücretli izin verilir.
• Sağlık raporuyla hafif işe geçişte ücrette kesinti yapılmaz.
• Doğum sonrası 6 aya kadar ücretsiz izin; günde 1,5 saat süt izni (çocuk 1 yaşına kadar); babalık izni 10 gün.

Gece Çalışması, Doğum Sonrası Gece Yasağı ve Emzirme Odası/Kreş

Kadın çalışanların gece postaları, ilgili yönetmelikle düzenlenir ve 18 yaşını doldurmuş kadınları kapsar. Genel kural olarak kadın çalışanlar gece postasında 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz; sağlık, turizm ve özel güvenlik gibi işlerde çalışanın yazılı onayıyla bu sınır aşılabilir. Gebe çalışanlar, gebeliğin doktor raporuyla tespitinden doğuma kadar gece çalıştırılamaz. Emziren çalışanlar ise doğumdan itibaren 6 ay gece postasında çalıştırılamaz; ana ve çocuğun sağlığı gerektirir ve yetkili hekim raporuyla belgelenirse bu süre bir yıla kadar uzatılabilir. İşyeri yükümlülükleri açısından: 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-1 yaş çocuklar için en çok 250 metre mesafede emzirme odası; 150'den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde 0-6 yaş çocuklar için çocuk bakım yurdu (kreş) kurulması genel kural olarak zorunludur. Uygulama işyerine göre değişebilir; resmi kaynak esastır.

• Gece postasında kural olarak 7,5 saat üst sınır; sağlık, turizm, özel güvenlikte yazılı onayla istisna.
• Gebe çalışan: rapor tarihinden doğuma kadar gece çalışma yasağı.
• Emziren çalışan: doğumdan itibaren 6 ay gece yasağı; hekim raporuyla 1 yıla kadar uzayabilir.
• Emzirme odası: 100-150 kadın çalışan, 0-1 yaş çocuklar için, işyerine en çok 250 metre.
• Kreş/çocuk bakım yurdu: 150'den çok kadın çalışan, 0-6 yaş çocuklar için zorunlu.

İlgili rehberler ve araçlar

Sık sorulan sorular