İbraname ve Çalışma Belgesi (Bonservis) 2026

İbraname Nedir ve TBK Madde 420 Geçerlilik Şartları

İbraname (ibra sözleşmesi), işçinin işverenden olan kıdem, ihbar, fazla çalışma, yıllık izin gibi alacaklarını aldığını ve işvereni ibra ettiğini (borçtan kurtardığını) gösteren yazılı belgedir. 6098 sayılı TBK madde 420, işçiyi korumak için dört sıkı şart arar: birincisi belge yazılı olmalıdır; ikincisi iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalıdır; üçüncüsü ibra edilen alacağın türü ve miktarı belgede açıkça gösterilmelidir; dördüncüsü ödeme, hak edilen tutarın tamamı olarak banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu şartları taşımayan ibra sözleşmesi veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Miktar içermeyen, matbu ve tutarları göstermeyen bir ibraname geçerli sayılmaz. Eksik ödeme yapılmışsa ibra, yalnızca ödenen miktar için makbuz hükmünde kabul edilir; kalan alacak yönünden işçinin dava açma hakkı devam eder. Genel kural budur; ayrıntı için resmi metin esastır.

• Dayanak: 6098 sayılı TBK madde 420, ikinci ve üçüncü fıkralar.
• Şart 1: Belge yazılı olmalı, sözlü ibra geçersiz.
• Şart 2: İş sözleşmesinin bitiminden en az 1 ay geçmiş olmalı.
• Şart 3: Alacağın türü ve miktarı ayrı ayrı ve açıkça yazılmalı.
• Şart 4: Ödeme tam tutar üzerinden banka kanalıyla yapılmalı; aksi halde ibraname kesin hükümsüzdür.

İşçinin Dikkat Etmesi Gerekenler: Baskı, Eksik Ödeme ve Matbu İbraname

İşten ayrılırken imzalanan ibranamede en sık karşılaşılan üç risk vardır. Birincisi baskıyla imzalatma: işveren, işçiye 'imzalamazsan ödeme yapmam' gibi bir baskıyla belge imzalatırsa, işçi bu baskıyı somut delille (tanık, yazışma, kamera) ispatladığında mahkeme ibranamenin geçersizliğine karar verebilir. İkincisi eksik ödeme: belgede yazan tutar gerçek alacağın altındaysa ya da elden ödeme yapıldıysa, banka şartı sağlanmadığı için ibra geçerli olmaz; ödenen kısım yalnızca makbuz sayılır. Üçüncüsü matbu ibraname: 'tüm haklarımı eksiksiz aldım, işvereni ibra ederim' gibi kalıp, miktar içermeyen ve çoğu zaman işe giriş sırasında peşinen imzalatılan belgeler geçerli ibra doğurmaz. Genel kural olarak imza atmadan önce tutarların tek tek yazılı olduğunu, ödemenin bankadan geldiğini ve fesihten bir ay geçtiğini kontrol edin. İtiraz kaydı (ihtirazi kayıt) koyarak imzalamak dava hakkını korumaya yardımcı olabilir. Emin değilseniz imzalamayın; kişiye göre değişir, bir iş hukuku avukatına danışmanız önerilir.

• Baskı ispatlanırsa ibraname geçersiz sayılabilir; yazışma ve tanık delil olur.
• Elden veya eksik ödemede banka şartı sağlanmadığından ibra geçersiz olur.
• Miktar içermeyen matbu / peşin imzalatılan ibraname geçerli ibra doğurmaz.
• Fesihten en az 1 ay geçmeden imzalanan ibraname geçersizdir.
• İtiraz kaydı (ihtirazi kayıt) koyarak imzalamak dava hakkını korumaya yardımcı olabilir.

Çalışma Belgesi (Bonservis, İş Kanunu Madde 28): İşverenin Yükümlülüğü

Çalışma belgesi, 4857 sayılı İş Kanunu madde 28 uyarınca iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin işten ayrılan her işçiye işveren tarafından verilmesi gereken belgedir. İşçinin ayrıca talep etmesi şart değildir; işveren belgeyi düzenlemekle yükümlüdür ve belge damga vergisi ile her türlü resimden muaftır. Belgede genel olarak işçinin yaptığı işin türü (çeşidi) ve çalışma süresi yer alır. Halk arasında 'bonservis' denen, işçinin becerisi ile tutum ve davranışlarını olumlu değerlendiren nitelikli belge ise İş Kanunu madde 28'in değil, TBK madde 426 kapsamındaki hizmet belgesinin konusudur ve bu ek bilgiler ancak işçi açıkça isterse yazılır. Belgenin geç verilmesi veya gerçeğe aykırı bilgi içermesi halinde işçi ya da yeni işveren, eski işverenden tazminat isteyebilir. Ayrıca belgeyi vermeyen işverene İş Kanunu madde 99 uyarınca her işçi için idari para cezası uygulanır. Genel kural budur; güncel ceza tutarı için resmi kaynak esastır.

• Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu madde 28.
• İşten ayrılan her işçiye verilir; işçinin talebi şart değil.
• İçerik: yapılan işin türü (çeşidi) ve çalışma süresi; belge damga vergisi ve her türlü resimden muaftır.
• Bonservis niteliğindeki (beceri, tutum) değerlendirme TBK madde 426 hizmet belgesine dayanır, işçi isterse eklenir.
• Belgeyi vermeyen işverene madde 99 uyarınca işçi başına idari para cezası uygulanır (tutar her yıl güncellenir).

İlgili rehberler ve araçlar

Sık sorulan sorular