2026 Çalışan Hakları
Genç ve Çocuk İşçi (18 Yaş Altı) Çalışma Kuralları 2026
Türkiye'de 18 yaşın altındaki gençlerin çalışması, 4857 sayılı İş Kanunu ve Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile sıkı biçimde koruma altına alınmıştır. Genel kural olarak 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır; ancak 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklar hafif işlerde, sınırlı koşullarda çalışabilir. Bu rehber 2026 için yaş sınırlarını, çalışma sürelerini, yasak işleri, gece çalışma yasağını, gerekli belgeleri, staj/çıraklık ücretini ve temel hakları özetler. Kişiye ve iş koluna göre değişen ayrıntılarda İŞKUR, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve güncel mevzuat esas alınmalıdır.
Yaş Sınırları: 15 Yaş Altı Yasağı, Çocuk (14-15) ve Genç İşçi (15-18) Ayrımı
Türkiye'de genel kural olarak 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini (zorunlu eğitim çağını) tamamlamış çocuklar; bedensel, zihinsel, sosyal, ahlaki gelişimlerine ve okula devamlarına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilir. Ayrıca 14 yaşını doldurmamış çocuklar, yazılı sözleşme yapılıp her faaliyet için ayrı izin alınması şartıyla sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalıştırılabilir. Mevzuat iki grubu ayırır: çocuk işçi, 14 yaşını bitirmiş ancak 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişidir; genç işçi ise 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını tamamlamamış kişidir. Bu ayrım; izin verilen işleri, günlük ve haftalık çalışma sürelerini ve alınacak koruyucu önlemleri belirler. İşe yerleştirmede güvenlik, sağlık, gelişim düzeyi ve kişisel yatkınlık dikkate alınır. Yaş ve durum koşulları kişiye göre değişebileceğinden resmi kaynak esas alınmalıdır.
- 15 yaşını doldurmamış çocuğun çalıştırılması genel olarak yasaktır (4857 İş Kanunu m. 71).
- İstisna: 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış çocuk, hafif işlerde çalışabilir.
- 14 yaş altı çocuk yalnızca sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde, yazılı sözleşme ve ayrı izinle çalışabilir.
- Çocuk işçi: 14-15 yaş arası; genç işçi: 15-18 yaş arası olarak tanımlanır.
- İşe yerleştirmede çocuğun sağlığı, gelişimi ve okula devamı korunur.
Çalışma Süreleri, Yasak İşler ve Gece Çalışma Yasağı
Çalışma süreleri yaşa ve okula devama göre değişir. Genel kural olarak temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışması günde 7, haftada 35 saati aşamaz; 15 yaşını tamamlamış çocuklar için bu süre günde 8, haftada 40 saate çıkarılabilir. Okula devam eden çocuklarda eğitim dönemi çalışması, ders saatleri dışında en fazla günde 2, haftada 10 saattir. 24 saatlik dönemde kesintisiz 14 saat dinlenme esastır; ara dinlenmeleri de zorunludur. Genç işçiler ağır ve tehlikeli işlerde, sağlığa zararlı, parlayıcı-patlayıcı, radyoaktif maddelere maruz kalınan işlerde ve parça başı/prim sistemiyle ücret ödenen işlerde çalıştırılamaz. Gece çalışması yönünden: Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik uyarınca, 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece döneminde (genel olarak 20.00-06.00) çalıştırılması yasaktır. Ayrıntılar için ilgili yönetmelik ve resmi kaynak esas alınmalıdır.
- Okula gitmeyen çocuk: günde 7, haftada 35 saat; 15 yaşını tamamlamışta günde 8, haftada 40 saate çıkarılabilir.
- Okula devam edende eğitim döneminde ders dışı en fazla günde 2, haftada 10 saat.
- 24 saatte kesintisiz 14 saat dinlenme esastır, ara dinlenmeleri zorunludur.
- Ağır ve tehlikeli işler, sağlığa zararlı/parlayıcı/patlayıcı işler ve parça başı-prim işleri yasaktır.
- 18 yaş altı çocuk ve genç işçilerin gece döneminde çalıştırılması yönetmelikle yasaktır.
Gerekli Belgeler, Staj/Çıraklık ve Ücret-Haklar
18 yaş altı istihdamda işveren, çocuğun velisi veya vasisi ile yazılı iş sözleşmesi yapmak zorundadır; veli/vasi onayı gereklidir. İşe girişten önce sağlık raporu alınır ve genel uygulamada 18 yaşını dolduruncaya kadar periyodik (altı ayda bir) sağlık kontrolü yapılır. Okula devam eden çocuktan öğrenci belgesi istenir ve özlük dosyasında saklanır. Çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin genel kural olarak 20 günden az olamaz ve kesintisiz kullandırılması esastır. Staj ve çıraklıkta 2026 için 3308 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi gereği zorunlu stajyere ve mesleki eğitim gören öğrenciye, işyerindeki çalışan sayısına bakılmaksızın net asgari ücretin yüzde 30'u ödenir; 28.075,50 TL üzerinden bu tutar yaklaşık 8.422,65 TL'dir. Devlet katkısı da gündeme gelebilir. Ücret ve katkı tutarları öğrencinin durumuna göre değişebildiğinden resmi kaynak esas alınmalıdır.
- İşveren, veli veya vasi ile yazılı iş sözleşmesi yapmak zorundadır.
- İşe girişte sağlık raporu alınır; genel uygulamada 18 yaşına kadar altı ayda bir kontrol yapılır.
- Okula devam eden çocuktan öğrenci belgesi alınır ve özlük dosyasında saklanır.
- Yıllık ücretli izin genel kural olarak 20 günden az olamaz ve kesintisiz kullandırılır.
- 2026 zorunlu staj ücreti, işyeri büyüklüğünden bağımsız net asgari ücretin yüzde 30'u (~8.422,65 TL; 3308 s.K. geçici md. 12).
İlgili rehberler ve araçlar
Sık sorulan sorular
14 yaşındaki bir çocuk yaz tatilinde çalışabilir mi?
14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış bir çocuk, gelişimine ve okula devamına engel olmayan hafif işlerde çalışabilir. Okulun kapalı olduğu dönemlerde de yönetmelikte öngörülen genel süre sınırları aşılamaz; veli/vasi onayı, yazılı sözleşme ve sağlık raporu gibi şartlar aranır. Koşullar iş koluna göre değiştiğinden resmi kaynak esas alınmalıdır.
Genç işçi (15-18 yaş) gece vardiyasında çalıştırılabilir mi?
Genel kural olarak hayır. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik uyarınca 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece döneminde çalıştırılması yasaktır. Kesin sonuç için ilgili yönetmelik ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kaynakları esas alınmalıdır.
18 yaş altı işçinin çalışma süresi ne kadardır?
Okula gitmeyen çocukta genel kural olarak günde 7, haftada 35 saat; 15 yaşını tamamlamışta günde 8, haftada 40 saate çıkarılabilir. Okula devam edende eğitim döneminde ders saatleri dışında en fazla günde 2, haftada 10 saat çalışılabilir. Süreler duruma göre değişebilir; resmi kaynak esastır.
2026 yılında stajyer ne kadar ücret alır?
2026 için zorunlu staj yapan öğrenciye, 3308 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi gereği işyerindeki çalışan sayısına bakılmaksızın net asgari ücretin yüzde 30'u ödenir; 28.075,50 TL üzerinden bu yaklaşık 8.422,65 TL'dir. Devlet katkısı devreye girebilir. Tutar öğrencinin durumuna göre değişebildiğinden resmi kaynak esastır.
Bu içerik 2026 için genel bir bilgilendirmedir; hukuki tavsiye değildir. Yaş, süre ve ücret kuralları iş koluna ve mevzuata göre değişebilir. Kesin durumunuz için resmi kaynaklar ve bir iş hukuku uzmanı esas alınmalıdır.